โพลก้าดอทเป็นวิธีการพาเราไปสู่ความไม่มีที่สิ้นสุด

พาตัวเองจมหายไปในโลกลายจุด กับนิทรรศการของยาโยอิ คุซามะ ครั้งแรกในเมืองไทย
By Witoon Thanabunditkul

ขอต้อนรับสู่โลกของศิลปินชาวญี่ปุ่น ยาโยอิ คุซามะ ซึ่งกำลังจะมีนิทรรศการครั้งแรกในเมืองไทยกับเทศกาลศิลปะนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2018 ในตอนเด็ก คุซามะถูกทารุณกรรมโดยแม่ของเธอเอง ขณะเดียวกันเหตุการณ์นั้นก็นำเธอไปสู่โลกใหม่ซึ่งเปลี่ยนวิถีการมองโลก และสร้างภาพหลอนมาสู่เธอ ในปี 1939 ขณะที่คุซามะอายุ 10 ขวบ เธอวาดภาพแม่ของเธอที่เต็มไปด้วยลายจุดบนตัวและใบหน้า อยู่ในฉากหลังที่มีลายจุดเช่นกัน เธอให้นิยามจุดเหล่านั้นว่าคือดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ โลก และจักรวาล เหนืออื่นใดมันคือความหมายของความไม่มีที่สิ้นสุดของจักรวาล และนั่นเป็นจุดเริ่มต้นของอาการไม่สามารถแยกภาพจริงกับภาพเสมือนของคุซามะ ซึ่งต่อมาเป็นสาเหตุให้เธอหมกมุ่นอยู่กับลายจุด และการสร้างผลงานที่สื่อถึงวิธีการหายตัวไปจากโลกของเธอ

คุซามะเริ่มศึกษาการวาดภาพหลังจากนั้น ก่อนจะย้ายไปอยู่นิวยอร์กจนในช่วงปลายปี 1950 ด้วยผลงานที่โดดเด่น ทำให้เธอเริ่มเป็นที่รู้จักในหมู่คนรักศิลปะแบบล้ำยุค งานของเธอขยายวงกว้างไปถึงงานจิตรกรรม งานวาด งานปั้น ภาพพิมพ์ ศิลปะจัดวาง ศิลปะผสานสิ่งแวดล้อม ศิลปะการตัดแปะ การแสดง งานเขียน ออกแบบผลิตภัณฑ์ รวมไปถึงแฟชั่นซึ่งที่เป็นที่จดจำที่สุดก็เห็นจะเป็นการร่วมมือกันกับแบรนด์แฟชั่นดัง Louis Vuitton ในการออกแบบเครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ และกระเป๋าคอลเลกชั่นพิเศษ Yayoi Kusama X Louis Vuitton ในปี 2012 นั่นเอง

งานศิลป์ของคุซามะ กลายเป็นที่จดจำจากความสลับซับซ้อน ซ้อนทับกันไปมาไม่มีที่สิ้นสุด ภาพวาดที่เป็นเส้นสายไขว้ขมวดประดับด้วยลายจุดซึ่งถูกวาดลงอย่างประณีต และการทิ้งพื้นที่ว่างเอาไว้ในบางส่วนของงานอย่างตั้งใจ ทำให้ภาพรวมออกมาน่าพิศวงอย่างลงตัว งานอื่นที่โด่งดังของเธอ อาทิ งานปั้นรูปอวัยวะเพศชายหลายๆ ชิ้นมาประกอบกันจนกลายเป็นเก้าอี้และโซฟา งานปั้นรูปรองเท้าและเสื้อผ้าที่ทำมาจากเส้นมักกะโรนี และงานศิลปะจัดวางห้องกระจกภาพลวงตา ผลงานของเธอนอกจากจะดึงดูดสายตาแล้วยังสามารถทำให้ผู้คนได้ครุ่นคิดถึง เหตุผล และความหมายของแต่ละชิ้นงาน